Laatstleden op 10 maart 2009 woonde ik een presentatie mee, georganiseerd door Niscayah – installateur camerabewakingsystemen, van Alain Collier politiecommissaris van Sint-Niklaas. Sinds 10 juni 2007 is er een nieuwe Belgische wetgeving omtrent de installatie en gebruik van camera’s. Tijdens deze presentatie trachtte de Heer Collier duidelijkheid te scheppen over deze nieuwe wetgeving die duidelijk nog in volle evolutie is en zelfs voor de meest ervaren juristen vandaag nog vraagtekens nalaat.
De regelgeving verschilt naargelang de plaatsing van de camera’s en het doel. Politiecommissaris Collier vernauwde zijn bespreking tot de camerawetgeving voor ‘security’ doeleinden of ‘het toezicht houden op roerende en onroerende goederen of het opsporen van misdrijven tegen goederen en personen’. Zo is b.v. de wetgeving omtrent de camerabewaking voor toezicht op personeel een ander hoofdstuk.
Dit artikel is enkel bedoeld om een samenvatting en schets weer te geven van de camerawetgeving voor security doeleinden. Het is gebaseerd op mijn notities en geheugen en mag enkel dienen om u een algemeen beeld omtrent deze wetgeving te bieden. Ik verwerp dan ook alle verantwoordelijkheid met betrekking tot uw conclusies en acties op basis van deze schets. Voor exacte raadgevingen doet u best beroep op een jurist.
Voor onze Nederlandse vrienden wil ik benadrukken dat deze tekst enkel van toepassing is voor België en voor mijn mede-Belgen wil ik nogmaals benadrukken dat het een wet in volle ontwikkeling is en dat deze tekst snel kan achterhaald zijn.
Camerabewaking in het algemeen
Wanneer je de mensen op straat hun mening vraagt over het gebruik van bewakingscamera’s in het openbaar dan zal 95% je antwoorden dat het hen niet stoort en 5% is tegen. Deze verhoudingen weerspiegelen zich niet in de wetgeving en toch hebben deze 5% hebben hun stempel gedrukt. Nochtans zijn er reeds menige criminele zaken opgelost door camera’s. Denk maar aan de MP3 moord te Antwerpen of de voorkoming van de terroristische aanslagen te Londen. Enige tegenstand of niet, iedereen is er van overtuigd dat de inzet van bewakingscamera’s de toekomst is.
Camerawetgeving voor security doeleinden per plaatsing
Terwijl men vroeger het verschil maakte op basis van de begrippen ‘privé’ of ‘openbaar’ spreekt men vandaag over ‘niet besloten-’ of ‘besloten plaatsen’ al dan niet publiek toegankelijk. Het vallen onder de ene of de andere wetgeving is niet enkel afhankelijk van de daadwerkelijke lokatie van de bewakingscamera maar eerder van datgene wat er gefilmd wordt. Een camera in een etalage naar de straat gericht of naar binnen gericht zijn dus twee verschillende scenario’s.
Niet besloten plaatsen
Alle niet besloten plaatsen zijn deze die wij kennen als ‘openbaar’ zonder enige vorm van omsluiting en toegankelijk voor iedereen. Denk maar aan een marktplein of de openbare weg. Bewakingscamera’s op niet besloten plaatsen vallen onder de strengste regelgeving.
De voorwaarden houden in dat er een duidelijk doel en bijhorende middelen moeten gedefineerd zijn. Zo kan het inzoomen op beelden of zelfs enkel de aanwezigheid van een zoom-functie reeds een inbreuk zijn op de wet. Er moet een voorafgaandelijk onderzoek gebeuren door de politie en de gemeenteraad en korpschef moeten hun toestemming verlenen en men hoort een aangifte te doen bij de privacycommissie. Het feit dat men als voorbijganger kan gefilmd worden moet duidelijk aangeduid zijn met de passende pictogrammen.
Het live volgen van de camerabeelden op niet besloten plaatsen is enkel mogelijk door een beperkt aantal mensen die hiervoor speciaal zijn opgeleid en aangeduid. Opslag van de beelden is enkel toegestaan wanneer deze kunnen dienen als bewijs voor misdrijven en schadegevallen of wanneer ze helpen met opsporen en identificeren van criminelen, slachtoffers of getuigen.
Besloten plaatsen
Publiek toegankelijk
Alle besloten plaatsen, publiek toegankelijk, zijn deze plaatsen met omsluiting en waar iedereen toegang tot heeft. Deze omsluiting kan een daadwerkelijk hek of muur zijn maar kan ook een visuele afsluiting als een streep op de grond zijn. Enkele voorbeelden ter verduidelijking zijn winkels, lokettenhal van een bank, shoppingcentra, wachtzalen, bioscopen, cafés of stations.
Het doel en welke middelen worden aangewend moeten weer duidelijk gedefinieerd zijn en men mag hier achteraf niet van afwijken. Een aangifte bij de korpschef en privacycommisie volstaan. Een passend pictogram duidt de camera’s aan.
De beelden mogen enkel live meegevolgd worden door de verantwoordelijke wanneer men dient in te grijpen bij misdrijven, schade of ordeverstoring. In normale omstandigheden mogen de beelden maximaal 1 maand worden opgeslaan. Wanneer de beelden een bewijs vormen tegen misdrijven en schadegevallen of wanneer ze helpen met opsporen en identificeren van criminelen, slachtoffers of getuigen mogen ze langer worden opgeslaan.
Niet publiek toegankelijk
Alle besloten plaatsen, niet publiek toegankelijk, zijn deze plaatsen met omsluiting die worden betreed door de ‘gewoonlijke gebruikers’. Dit zijn dus plaatsen die enkel betreed worden door mensen die omwille van hun dagelijkse activiteiten deze specifieke plek horen te betreden. Denk b.v. aan uw werkomgeving, huis en tuin.
Net zoals de vorige onderverdelingen hoort men een duidelijk doel en de te gebruiken middelen te definiëren. Men hoort aangifte te doen bij de privacycommissie en de korpschef met uitzondering wanneer de camera’s voor persoonlijk en huishoudelijk gebruik worden aangewend. Een pictogram is verplicht.
Voor deze onderverdeling is er geen beperking op het live meevolgen van de beelden en de regels voor opslag zijn dezelfde als deze voor de besloten publiek toegankelijke plaatsen.
Algemene opmerkingen
In alle situaties moet er een verantwoordelijke aangeduid zijn. Men gebruikt ook wel de benaming ‘verwerker’. Deze bepaalt het doel en middelen en enkel deze heeft recht om de beelden te bekijken. Ook hij draagt de verantwoordelijkheid om de beelden te beveiligen tegen onbevoegden. Langs de andere kant heeft iedereen het recht om de geregistreerde beelden van zijn persoon in te kijken.
Wanneer een camerabewakingssysteem onder meerdere categorieën kan ingedeeld worden dan zal het systeem onder de zwaarste regelgeving vallen. Daarom dat het vaak interessant is om de camerabewaking op te splitsen in meerdere systemen.
Pictogrammen horen steeds te wijzen op de aanwezigheid van camera’s zodat een voorbijganger altijd de keuze heeft om al dan niet gefilmd te worden. De pictogrammen verschillen in grootte en omkadering afhankelijk van de plaatsing. Zo meet het wettelijk correct pictogram voor niet besloten plaatsen 60×40 cm en is met aluminium omkaderd.
Verder is het enkel in zeer strikte omstandigheden wettelijk om een camera verborgen, zonder toestemming van alle betrokkenen, op te stellen. Inbreuk op deze regel is de zwaarste overtreding. Jammer genoeg werd hier niet over uitgeweid maar we trachten dit in een toekomstig artikel te verwerken.
